En İyi Türk Rock Şarkıları: Yıllara Göre 12 Efsane Şarkı

Türk rock’ında “en iyi şarkı” listesi yapmak, tek bir doğru cevabı olmayan bir iştir; çünkü beğeni kişiseldir. Bu yazıda kişisel bir sıralama kurmak yerine, kayıtlarla doğrulanabilen ve nesiller boyu çalınmayı sürdürmüş 12 şarkı yayın yılına göre kronolojik olarak dizildi. Şarkıların albüm ve yıl bilgileri Vikipedi maddeleri ile MusicBrainz kayıtlarından alındı; her maddede şarkının neden bu listede olduğu tek cümleyle açıklandı.

Kısa cevap: Türk rock’ın en çok bilinen şarkıları arasında Barış Manço’nun “Dağlar Dağlar” (1970) ve “Gülpembe” (1981), Cem Karaca ve Apaşlar’ın “Resimdeki Gözyaşları” (1968), 3 Hürel’in “Bir Sevmek Bin Defa Ölmek Demekmiş” (1973), Erkin Koray’ın “Estarabim”i, Bulutsuzluk Özlemi’nin “Sözlerimi Geri Alamam” (1989), Şebnem Ferah’ın “Bu Aşk Fazla Sana” (1996), Teoman’ın “Paramparça” (2000) ve Duman’ın “Her Şeyi Yak” yorumu (2003) sayılabilir.

Bu liste nasıl hazırlandı

Bu yazı bir “en iyiler” iddiası kurmuyor, kayıtlı bir şarkı envanteri kuruyor. Üç kural uygulandı:

• Şarkının bağlı olduğu albüm veya 45’lik ile yayın yılı, Vikipedi maddesi veya MusicBrainz kaydıyla doğrulandı.
• Sıralama kronolojiktir; beğeni sırası değildir.
• Bir şarkı ancak kayıtla doğrulanabiliyorsa listeye girdi. Doğrulanamayan yıllar için metinde “1970’ler” gibi aralık ifadesi kullanıldı.

Yıllara göre efsane şarkılar

1. “Resimdeki Gözyaşları” - Cem Karaca ve Apaşlar (1968) - Almanya’da kaydedilen ve bestesi Mehmet Soyarslan’a ait olan şarkı, 1968’deki 45’likle çıktı. Cem Karaca’nın en büyük 45’lik başarısı sayılan kayıt, sonraki yıllarda birçok sanatçı tarafından yeniden yorumlandı ve Cem Karaca anketlerinde Türkçe şarkılar arasında üst sıralarda yer aldı.
2. “Dağlar Dağlar” - Barış Manço (1970) - Manço’nun eski bir halk türküsünü yeni bir yorumla seslendirdiği şarkı. 45’lik olarak “Dağlar Dağlar 1 / Dağlar Dağlar 2” biçiminde iki versiyonla çıktı; Manço’nun Türkiye’de büyük ses getirmesini sağlayan kayıt oldu.
3. “Bir Sevmek Bin Defa Ölmek Demekmiş” - 3 Hürel (1973) - Onur, Haldun ve Feridun Hürel kardeşlerin şarkısı, 1973’te “Üzülmeye Değmez Hayat” ile aynı 45’likte yayımlandı. Yıllar sonra Barış Akarsu’dan Madrigal’e uzanan bir yorum zinciri oluşturdu.
4. “Estarabim” - Erkin Koray (1970’ler) - Anadolu rock’ın kurucularından Koray’ın en bilinen eserlerinden biri. Şarkı, sanatçının “Arap Saçı” ile birlikte anılan 45’lik dönemine ait. Yayın yılı kaynaklarda albüm albüm farklı verildiği için burada tek bir yıl yazılmadı.
5. “Gülpembe” - Barış Manço (1981) - Manço’nun dördüncü plağı Sözüm Meclisten Dışarı‘nın en büyük hitlerinden biri; plak 9 Nisan 1981’de çıktı. Şarkı Türkiye’de rock dışı dinleyicinin de ezbere bildiği ortak bir hafıza parçası oldu.
6. “Dönence” - Barış Manço (1981) - Aynı plağın diğer büyük hiti. Kayıtta Kurtalan Ekspres kadrosu yer alır; Anadolu ezgileriyle Batılı rock düzenlemesini aynı şarkıda buluşturur.
7. “Sözlerimi Geri Alamam” - Bulutsuzluk Özlemi (1989) - Grubun ikinci stüdyo albümü Uçtu Uçtu‘da yer alır; albümdeki tüm şarkıların söz ve müziği Nejat Yavaşoğulları’na aittir. Şarkı, Türkçe sözlü alternatif rock’ın en çok bilinen örneklerinden biri oldu.
8. “Bu Aşk Fazla Sana” - Şebnem Ferah (1996) - Ferah’ın ilk özgün stüdyo albümü Kadın‘da yer alır; albüm 15 Kasım 1996’da Raks Müzik etiketiyle çıktı. Şarkı, İskender Paydaş’ın Zamansız Şarkılar albümünde Teoman vokaliyle yeniden kaydedildi.
9. “Deli Kızım Uyan” - Şebnem Ferah (1996) - Aynı albümün en çok konuşulan şarkısı. Şarkı, albümün duygu yoğunluğu en yüksek parçası olarak değerlendirilir ve Ferah’ın canlı performanslarında yıllarca yer aldı.
10. “Paramparça” - Teoman (2000) - Teoman’ın üçüncü stüdyo albümü Onyedi‘de yer alır; albüm 2000’de NR1 Müzik etiketiyle çıktı. Albümün radyo ve müzik kanallarında en çok istek alan şarkıları arasında “Paramparça”, “17” ve “İki Yabancı” sayılıyor.
11. “Her Şeyi Yak” - Duman (2003) - Şarkının sözü ve müziği Sezen Aksu’ya ait; ilk hâli Gülümse albümünde yer alıyor. Duman’ın yorumu grubun Konser albümünde yer aldı ve grubun en çok beğenilen canlı parçalarından biri hâline geldi.
12. “Dursun Zaman” - maNga (2004) - Grubun 14 Aralık 2004’te çıkan ilk albümü maNga‘da yer alır. Rock, elektronik ve rap vokali aynı şarkıda birleştiren düzenlemesiyle 2000’lerin sound’unu temsil eder.

Bu şarkıların ortak noktası ne?

Listedeki şarkıların ortak özelliği, çıktıkları dönemin kayıt koşullarını taşımaları ve yıllar sonra yeniden yorumlanmış olmalarıdır. “Resimdeki Gözyaşları” ve “Bir Sevmek Bin Defa Ölmek Demekmiş” 45’lik dönemine ait; “Gülpembe” ve “Dönence” plağın ana dağıtım aracı olduğu yıllara; “Paramparça”, “Her Şeyi Yak” ve “Dursun Zaman” ise CD ve müzik kanalı dönemine. Bu yüzden aynı listede hem 1968’in monaural kaydı hem 2004’ün dijital düzenlemesi yer alıyor.

Cover’lar ve yeniden yorumlar

Türk rock tarihinde şarkıların dolaşımını sağlayan asıl mekanizma cover’lar oldu. “Her Şeyi Yak” bir Sezen Aksu şarkısıyken Duman yorumuyla rock repertuvarına girdi; “Bir Sevmek Bin Defa Ölmek Demekmiş” 1973’teki 45’liğinden sonra Barış Akarsu ve Madrigal gibi isimlerin yorumlarıyla yeniden dinleyiciye ulaştı. Şarkı bir kez kaydedildiğinde artık yazarına değil, çalan kuşağa ait olur.

Bu yazı serinin 6/12 yazısıdır. Serinin tamamı: Türk Rock Tarihi: 1960’lardan Bugüne · En İyi 50 Türk Rock Albümü · 90’ların En İyi Türk Rock Grupları · 2000’lerin En İyi Türk Rock Grupları · Unutulmuş Türk Rock Grupları · Anadolu Rock Nedir? · Türkiye’de Alternatif Rock · Türkiye’de Punk Rock · Türkiye’de Grunge · Türk Rock’ın En İyi Cover’ları · Türk Rock’ın Kayıp Kayıtları

Sık sorulan sorular

Türk rock’ın en eski şarkısı hangisi?

Bu yazıdaki en eski kayıt, Cem Karaca ve Apaşlar’ın 1968’de 45’lik olarak çıkardığı “Resimdeki Gözyaşları”dır. Anadolu rock’ın 45’lik geleneği 1960’ların sonunda başlar.

Barış Manço’nun en çok bilinen şarkısı hangisi?

“Gülpembe” ve “Dönence”, Manço’nun 1981’de çıkan Sözüm Meclisten Dışarı plağının en büyük iki hiti olarak kayıtlara geçti. “Dağlar Dağlar” ise 1970’te çıkan ve Manço’nun Türkiye’de geniş kitlelerce tanınmasını sağlayan 45’liktir.

“Her Şeyi Yak” kimin şarkısı?

Söz ve müziği Sezen Aksu’ya aittir ve şarkının ilk hâli Gülümse albümünde yer alır. Duman’ın yorumu, grubun Konser albümündeki kaydıyla bilinir.

Şebnem Ferah’ın ilk albümünde hangi şarkılar var?

Kadın albümü 15 Kasım 1996’da çıktı ve 10 şarkı içeriyor. “Bu Aşk Fazla Sana” ile “Deli Kızım Uyan” albümün en bilinen parçaları arasında.

Türk rock şarkıları neden yıllar sonra yeniden yorumlanıyor?

1970’ler 45’lik döneminden kalan şarkıların bir kısmı uzun süre albüm formatında bulunamadı. Yeni kuşaklar bu şarkıları cover’layarak yeniden dolaşıma soktu; böylece şarkı hem arşivde hem sahnede kaldı.

Kaynaklar

• Vikipedi: “Dağlar Dağlar”, “Resimdeki Gözyaşları” (Apaşlar ve Cem Karaca maddeleri), “3 Hürel”, “Erkin Koray”, “Sözüm Meclisten Dışarı”, “Uçtu Uçtu”, “Kadın (albüm)”, “Onyedi”, “maNga (albüm)” ve “Her Şeyi Yak (Sezen Aksu şarkısı)” maddeleri.
• MusicBrainz kayıtları: albüm ve 45’lik yayın yıllarının doğrulanması için.

Bu yazı dizinin altıncı parçası: dönemin bütünü için Türk Rock Tarihi: 1960’lardan Bugüne, albümler için En İyi 50 Türk Rock Albümü, gruplar için 90’ların En İyi Türk Rock Grupları ve 2000’lerin En İyi Türk Rock Grupları yazılarına bakabilirsiniz.

Not: Sıralama kişisel beğeni değil, yayın yılına göre kronolojiktir. “Estarabim” için kaynaklarda tek bir yayın yılı doğrulanamadığı için madde “1970’ler” ifadesiyle yazıldı; uydurma bir tarih kullanılmadı.