Türk Rock’ın Kayıp ve Ertelenen Kayıtları: 13 Albümün Hikâyesi

Türk rock tarihinde bazı kayıtlar hiç çıkmadı, bazıları izinsiz basıldı, bazıları ise yıllar sonra arşivden çıkarıldı. Bu yazıda kayıp, ertelenen ve izinsiz basılan 13 kaydın hikâyesi kronolojik olarak anlatılıyor. Tüm bilgiler Vikipedi maddeleriyle doğrulandı; hikâyesi doğrulanamayan kayıtlar listeye alınmadı.

Kısa cevap: Türk rock’ın en bilinen “kayıp” kaydı Kerim Çaplı’nın 1995-1996’da kaydedip 2019’da yayımlanan Kayıp albümüdür. İzinsiz basımın klasik örneği Erkin Koray’ın 1976 tarihli toplama albümüdür. Ertelenen albümlerin örneği Kök’ün uzun süre ertelenen Bilmece‘si (2013), arşivden çıkan kayıtların örneği ise 3 Hürel’in Hürel Arşivi (1974) ve 1953 Hürel (1999) yayınlarıdır.

Kayıp albüm ne demek?

Türk rock’ında “kayıp albüm” üç farklı durumu anlatır:

• Kaydedilmiş ama yayımlanmamış kayıt: Grup dağıldığı ya da şirket süreci tamamlanmadığı için rafa kalkan albümler. Radical Noise’un 2001’de dağılmasıyla askıya alınan dördüncü albüm çalışması bu grupta.
• İzinsiz basılan kayıt: Sanatçının onayı olmadan plak şirketleri tarafından piyasaya sürülen toplama albümler. Doğan Plak’ın Erkin Koray’dan izinsiz çıkardığı 1976 tarihli albüm bu durumun en çok anılan örneği.
• Yıllar sonra ortaya çıkan kayıt: Kaydedildiği dönemde yayımlanmayan, ölümünden sonra ailesi veya bir yapım şirketi tarafından çıkarılan albümler. Kerim Çaplı’nın Kayıp albümü tam olarak bu.

Bu liste nasıl hazırlandı

• Tüm maddeler Vikipedi maddelerindeki kayıt, tarih ve yayın bilgilerine dayanıyor.
• Sıralama kronolojiktir; albümün kayıt ya da ilk yayın tarihi esas alındı.
• Uydurma hikâye yazılmadı: kaydın “kayıp” olduğu iddiası yalnızca kaynakta geçtiği ölçüde kullanıldı.

Kronolojik 13 kayıt

1. 3 Hürel - Hürel Arşivi (1974) - Grubun kendi arşivinden derlenen yayın. 3 Hürel, 20 Temmuz 1970’te Onur, Haldun ve Feridun Hürel kardeşler tarafından kurulmuştu; arşiv serisi grubun 45’lik dönemine ait kayıtları bir araya getirdi.
2. Erkin Koray - Erkin Koray 1 (1975) - Erkin Koray’ın Almanya’daki ilk albümü; 1975’te kaset olarak çıktı. Yurt dışı kaset yayınları, aynı şarkıların Türkiye’deki plak sürümlerinden farklı içerik taşıdığı için bugün arşivcilerin peşinde olduğu kayıtlar arasında.
3. Erkin Koray - Erkin Koray (1976) - Grubun üçüncü albümü olarak 1976’da LP formatında çıktı; ancak Vikipedi maddesi albümün “Doğan Plak’ın Erkin Koray’dan izinsiz çıkardığı toplama bir albüm” olduğunu belirtir. Sanatçının onayı olmayan yayın, dönemin telif pratiğini göstermesi açısından önemli.
4. Objektif - Tımarlı Hastane (1990) - Samsun çıkışlı grubun ilk stüdyo albümü; Uzelli Müzik’ten çıktı. Anadolu’nun İstanbul ve Ankara dışından çıkan ilk metal gruplarından biri olduğu için dönemin dağıtım ağında sınırlı kaldı.
5. Mavisakal - Çektir Git (1992) - Grubun ilk kaseti. 1980’de Tarsus’ta “Echo ’83” adıyla kurulan grup, 1984’te Mavisakal adını almıştı. Kaset formatında kalan bu dönem kayıtları, dijital arşivde sonradan yer buldu.
6. Kerim Çaplı - Kayıp (1995-1996 kayıt, 2019 yayın) - Kerim Çaplı’nın ölümünden (2004) yıllar sonra Arpej Yapım tarafından yayımlanan albüm. Bütün düzenlemeler, enstrümanlar ve seslendirme kendisine ait; albümün proje yönetmenliğini oğlu Ahmet Çaplı üstlendi. Türk rock’ın en bilinen “kayıp albüm” hikâyesi budur.
7. Nekropsi - Mi Kubbesi (1996) - Grubun ilk albümü. Nekropsi 1989’da “Necropsy” adıyla kurulmuş, 1992’de thrash metal türünde ilk demosunu çıkarmış, 1996’da adını Nekropsi yaparak deneysel progresif rock’a yönelmişti.
8. 3 Hürel - Efsane…Yeniden (1996) - Arşiv serisinin devamı. Albümde “Bir Sevmek, Bin Defa Ölmek Demekmiş” dışındaki bütün parçalar ilk kez bu yayında çıktı; yani yıllarca yayımlanmamış kayıtlar tek albümde toplandı.
9. 3 Hürel - 1953 Hürel (1999) - Grubun aile arşivine uzanan yayını. Adını ailenin müzik geçmişine gönderme yaparak taşıyan albüm, 70’lerin 45’lik repertuvarını arşiv formatında dinleyiciye ulaştırdı.
10. Radical Noise - dördüncü albüm (askıya alındı, 2001) - Türkiye’nin öncü hardcore punk gruplarından Radical Noise, Plan-B albümünü 2000’de yayımladıktan sonra 2001’de dağıldı; grup üyelerinin bir kısmı yurt dışına yerleşti ve dördüncü albüm çalışmaları askıya alındı. Kaydedilip yayımlanmayan kayıtların en net örneği.
11. Nekropsi - Sayı 2 / “10 Yılda Bir Çıkar” (2006) - Grubun ikinci albümü, ilk albümden on yıl sonra çıktı ve albümün adı bu gecikmeye gönderme yaptı. Nekropsi, 1998’de İstanbul’da Jimmy Page & Robert Plant konserinin konuk topluluğu olmuştu.
12. Çamur - Bu Aşkın Izdırabını (2006) - Grubun ilk stüdyo albümü, yaklaşık on yıllık bir müzikal birikimin ardından yayımlandı. Katmanlı prodüksiyonu ve modal melodileriyle dönemin gitar merkezli Türk rock sound’undan ayrıldı.
13. Kök - Bilmece (2013) - Cem Ömeroğlu, Kerem Tüzün ve Kaan Sezyum tarafından 2006’da kurulan Kök’ün albümü; tamamlanması uzun süre ertelendi ve ancak 2013’te yayımlandı. Albümün çıkışı Gezi Parkı olaylarıyla aynı döneme denk geldi.

Bu kayıtlar neden önemli?

Kayıp kayıtlar, Türk rock tarihinin resmî diskografilerde görünmeyen kısmını oluşturur. Erkin Koray örneğinde sanatçının onayı olmadan basılan bir albüm, dönemin plak şirketi pratiğini gösterir. Kerim Çaplı örneğinde ise bir müzisyenin ölümünden 15 yıl sonra arşivden çıkan kayıt, biyografinin eksik parçasını tamamlar.

Aynı durum grup tarihleri için de geçerli: Nekropsi’nin ikinci albümünün adı “10 Yılda Bir Çıkar” olması, 90’larda deneysel müzik yapan bir grubun kayıt ve yayın koşullarını özetler. Radical Noise’un dördüncü albümü ise hiç çıkmadı; bugün bu albümden söz edilebilmesinin tek nedeni grup maddesinde kayda geçmiş olması.

Dizinin diğer yazıları: Türk Rock Tarihi: 1960’lardan Bugüne, En İyi 50 Türk Rock Albümü, Türkiye’de Punk Rock ve Türk Rock’ın En İyi Cover’ları.

Bu yazı serinin 12/12 yazısıdır. Serinin tamamı: Türk Rock Tarihi: 1960’lardan Bugüne · En İyi 50 Türk Rock Albümü · 90’ların En İyi Türk Rock Grupları · 2000’lerin En İyi Türk Rock Grupları · Unutulmuş Türk Rock Grupları · En İyi Türk Rock Şarkıları · Anadolu Rock Nedir? · Türkiye’de Alternatif Rock · Türkiye’de Punk Rock · Türkiye’de Grunge · Türk Rock’ın En İyi Cover’ları

Sık sorulan sorular

Türk rock’ın en ünlü kayıp albümü hangisi?

Kerim Çaplı’nın Kayıp albümü. Çaplı albümü 1995 ve 1996’da kaydetti; sanatçının 2004’teki ölümünden sonra albüm 2019’da Arpej Yapım tarafından yayımlandı.

Erkin Koray’ın izinsiz basılan albümü hangisi?

1976’da LP olarak çıkan ve grubun üçüncü albümü sayılan Erkin Koray albümü. Vikipedi maddesi, albümün Doğan Plak tarafından sanatçıdan izinsiz çıkarılan bir toplama olduğunu belirtir.

Hangi albüm on yıl gecikmeyle çıktı?

Nekropsi’nin ikinci albümü. İlk albüm Mi Kubbesi 1996’da, ikinci albüm 2006’da çıktı; albüm “Sayı 2 / 10 Yılda Bir Çıkar” olarak da anılır.

Yayımlanmayan albüm var mı?

Evet. Radical Noise, 2000’de çıkan Plan-B albümünün ardından 2001’de dağıldı ve dördüncü albüm çalışmaları askıya alındı.

Kök’ün albümü neden geç çıktı?

Kök 2006’da kuruldu ve Bilmece albümünün tamamlanması uzun süre ertelendi; albüm 2013’te yayımlandı. Vikipedi maddesi bu gecikmeyi açıkça kaydeder.

Kaynaklar

• Vikipedi: “3 Hürel”, “Erkin Koray (albüm, 1976)”, “Erkin Koray - 1”, “Erkin Koray diskografisi”, “Objektif (müzik grubu)”, “Mavi Sakal (müzik grubu)”, “Kerim Çaplı”, “Kayıp (Kerim Çaplı albümü)”, “Nekropsi (müzik grubu)”, “Radical Noise”, “Çamur (müzik grubu)” ve “Kök (müzik grubu)” maddeleri.
• Albüm yayın yıllarının doğrulanmasında MusicBrainz kayıtlarından da yararlanıldı.

Not: Bu yazıdaki “kayıp” ifadesi kaynaklarda geçtiği biçimde kullanıldı; hiçbir kayıt için kaynağı olmayan bir hikâye yazılmadı. Çamur ve Kök maddelerindeki gecikme bilgileri doğrudan Vikipedi metnine dayanıyor.